Special
Een bewust en vakkundig opgebouwd uniek exemplaar, meestal met sportieve bedoelingen samengesteld uit onderdelen uit de periode – de nettere verwant van de bitsa, vooral bij vooroorlogse auto's.
Een special is een bewust opgebouwd uniek exemplaar: een auto die niet als seriemodel van de band rolde, maar – meestal met sportieve bedoelingen – werd samengesteld uit componenten van verschillende herkomst. De traditie komt uit Groot-Brittannië: vanaf de jaren twintig en dertig ontstonden daar specials op basis van gangbare chassis zoals de Austin Seven of Bentley, met lichtere carrosserieën, sterkere motoren en op wedstrijdgebruik afgestemde techniek.
Wat de special van de bitsa onderscheidt, is niet zozeer de bouwwijze als wel de ambitie: waar een bitsa vaak simpelweg uit beschikbare onderdelen is samengesteld, wordt een special doelgericht, vakkundig en meestal met originele onderdelen uit de periode opgebouwd. Bijzonder gewaardeerd zijn “period specials”, die al in de historische periode zelf zijn ontstaan en een eigen, aantoonbare geschiedenis hebben – bijvoorbeeld een race- of heuvelklimhistorie uit die tijd. Zo'n special is een zelfstandige historische auto en kan hoge verzamelaarswaarden bereiken.
Lastiger liggen later opgebouwde specials: zonder eigen periodehistorie belanden ze in het grijze gebied tussen special, bitsa en replica. Doorslaggevend voor de beoordeling is transparantie over ontstaan en herkomst van de onderdelen – eerlijk gedeclareerd zijn specials in de vooroorlogse sport stevig verankerd. Bij Regularity Rally's en toerevenementen mogen ze in de regel starten; strenger oordelen Concours d'Élégance en evenementen die een FIVA ID-Card of HTP vereisen.
Woordenlijst van A tot Z
Verwante begrippen
Vooroorlogse auto
Auto uit de tijd vóór de Tweede Wereldoorlog, meestal tot bouwjaar 1939. De term is niet officieel gedefinieerd; de tijdsgrens verschilt per bron.
Matching numbers
Verzamelaarsterm voor een auto waarvan de hoofdcomponenten (motor, versnellingsbak, as, chassis) nog de originele nummers dragen die bij elkaar en bij de fabrieksdocumenten passen – een aanwijzing voor originaliteit, niet voor identiteit.
Bitsa
Britse verzamelaarsterm (van “bits of this and that”) voor een auto die is opgebouwd uit onderdelen van verschillende auto's – het tegendeel van een matching-numbers-auto.